"Enter"a basıp içeriğe geçin

Parnasizm Akımı Konu Anlatımı

Parnasizm / Şiirde Gerçekçilik

Parnasizm için kısaca, realizm ve natüralizmin şiirdeki halidir diyebiliriz. Yine bu iki anlayışla aynı kaynaklardan beslenip ortaya çıkmıştır.

İsim kökeni Fransızca’daki “parnasse” sözcüğüne dayanır. Aslında bu kelime de Fransızcaya Yunan mitolojisinden geçmiştir. Yunan mitolojisinde şiirin doğduğu, şairlere ilhamın geldiği dağın adı Parnassos’tur.

Parnasizmin Doğuş Zemini ve Kökeni

Parnasist şiir ilk olarak 18. Yüzyılın ortalarında Fransa’da ortaya çıkmıştır. Charles-Marie-René Leconte de Lisle‘nin başını çektiği 19. yüzyıl Fransız şairlerinden oluşan bir grup şair, romantik şiirin duygusallığına (santimantalizm), teknik mükemmellik ve lirizmine karşı bir tepki olarak parnasizmi savunmuşlardır.

Parnasizm, realizm ve natüralizm ile aynı zeminde doğmuştur. Pozitivizmin ve bilimsel gelişmelerin toplum ve sanat hayatına hâkim olmasıyla beraber doğup gelişen bir akımdır.

Başlangıçta temalarını çağdaş toplumdan alan Parnasyen şairler, daha sonra egzotik toprakların ve geçmiş uygarlıkların, özellikle Hindistan ve Yunan mitolojisine, destanlarına dönmüştürler. Parnasyenlerin öncülerinden olan  Gautier’in dikkatle oluşturulmuş, resmi olarak mükemmel şiirlerden oluşan Émaux Et Camées (1852) adlı eseri, yeni bir şiir anlayışının (parnasizm) ilk örneklerindendir.

Parnasyen şiir “sanat için sanat” görüşünü benimser. Parnasyenler için sanat bir araç değil amaçtır. Romantik şiire karşı çıkış noktalarından birini bu görüş oluşturur.

Parnasyenlerin etkisi tüm Avrupa’da hissedilmiş ve özellikle İspanya ve Portekiz’in Modernist hareketinde ve Jeune Belgique (Genç Belçika) hareketinde belirginleşmiştir. Birçok eski Parnasyen, 19. yüzyılın sonlarında sembolist şiir hareketinin bir parçası olmuştur.

Parnasizmin Özellikleri ve İlkeleri

  • Sanat için sanat anlayışına bağlıdır. Parnasyenler için şiir araç değil amaçtır.
  • Romantik şiirin duygusallığına tepki olarak ortaya çıkan parnasizm akımında şairler, şiirlerinde canlı, parlak ve ayrıntılı çevre tasvirlerine yer vermişlerdir.
  • Parnasyen şiirde objektiflik esastır. Yani şair kendi zevk, duygu ve düşüncelerini şiirine sokmaz.
  • Toplumun problemlerine duyarsız kalan parnasyen şairler zaman zaman bilinmeyen uzak diyarların ( Antik Yunan ve Hindistan gibi) tabiat ve yaşamlarına değinmişlerdir. Yani şiire egzotik temalar kazandırmışlardır.
  • Şiiri muhtevasındaki tutumları ve objektiflik ilkesi nedeniyle klâsisizme yaklaşmışlardır.
  • Parnasyen şiir biçim ve yapı (nazım şekli, nazım birimi, ölçü, kafiye) itibariyle mükemmelliği amaçlar.
  • Parnasizm, biçim mükemmelliğini plastik sanatlardan almıştır. Tıpkı heykel ya da mimarîdeki gibi mükemmellik hedeflenir.
  • Parnasyen şairler, nazım şekli olarak büyük ölçüde “sone”yi tercih etmişlerdir.
  • Parnasyen şiirde tıpkı natüralizm ve realizmdeki gibi kötümser ve karamsar bir atmosfer hâkimdir.

 

Türk Edebiyatında Parnasizm ve Temsilcileri

Türk edebiyatında parnasizmin en belirgin etkileri ilk olarak Servetifünun sanatçıları olan Tevfik Fikret ve Cenap Şehabettin’de görülmüştür.

Yahya Kemal Beyatlı’nın da kimi şiirlerinde parnasizmden etkilendiği bu anlayış çerçevesinde eser verdiği görülmüştür.

 

Parnasizmin Dünya Edebiyatındaki Temsilcileri

Jose Maria de Heredia (1842-1905):  İspanyol asıllı Fransız şair.

Eserleri: Ganimetler adlı eserinde topladığı şiirleriyle parnasizmin en etkili şairlerinden biri olmuştur.

Theophile Gautier (1811-1872): Fransız şair.

Eserleri: Şiirler, Fortunio, Muhtelif Şiirler.

Theodore de Banville (1823-1891): Fransız şair.

Eserleri: Les Cariatides, Les Stalactites.

François Coppee (1842-1907): Franszı şiir ve tiyatro yazarı.

Eserleri: Le Passant, Pour la Couronne(tiyatro); Les Humbles, Le Reliquaire (şiir).

Armand Sully Prudhomme (1839-1907): Nobel ödüllü Fransız şair.

Eserleri: Les Stances, Solitudes, La Justice, Les Epaves.

Rene Leconte de Lise (1818-1905): Fransız şair.

Eserleri: Barbar Şiirler, İlkçağ Şiirleri, Facialı Şiirler.

 

 

Kaynaklar

Şerif Aktaş, Edebî Akımlar, Akçağ yay. 2010.

https://www.britannica.com/topic/naturalism-art

 

Bu yazının tüm hakları edebiyatvedil.com sitesine aittir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir